Američka Carinska i granična služba (CBP) izdala je nalog za zadržavanje (Withhold Release Order – WRO) protiv kompanije Serbia Zijin Copper D.O.O., kojim se odmah obustavlja ulazak u Sjedinjene Američke Države bakra i proizvoda od bakra proizvedenih u toj kompaniji.
CBP je saopštio da će službenici na svim američkim ulaznim tačkama zadržavati pošiljke navedenih proizvoda zbog dokaza koji, prema ocjeni agencije, ukazuju na upotrebu prisilnog rada u njihovoj proizvodnji. Odluka je donesena na osnovu odredbi člana 1307 američkog Zakona o carinama, kojim se zabranjuje uvoz robe proizvedene prisilnim radom.
„Američki proizvođači suočavaju se s nelojalnom konkurencijom kada strane kompanije smanjuju troškove korištenjem prisilnog rada“, izjavila je izvršna pomoćnica komesara Kancelarije za trgovinu CBP-a Susan S. Thomas.
„Sprovođenjem zakona protiv prisilnog rada CBP štiti ljudska prava, ali i ekonomsku bezbjednost naše zemlje“, navela je ona.
Šta je sve obuhvatila istraga
Prema saopštenju CBP-a, istraga agencije uključivala je analizu izjava radnika, fotografija, bilješki sa terenskih razgovora, snimaka tekstualnih poruka, izvještaja nevladinih organizacija, medijskih izvještaja i akademskih istraživanja.
CBP tvrdi da prikupljeni materijal ukazuje na šest indikatora prisilnog rada prema kriterijumima Međunarodne organizacije rada (ILO): zloupotrebu ranjivosti radnika, uskraćivanje zarada, zastrašivanje i prijetnje, ograničavanje kretanja, zadržavanje ličnih dokumenata i prekomjeran prekovremeni rad.
Agencija navodi da podaci o trgovini pokazuju da su proizvodi Serbia Zijin Copper već uvoženi ili postoji vjerovatnoća njihovog uvoza u SAD.
Pojačane američke mjere protiv prisilnog rada
CBP je saopštio da je ovo četvrti nalog za zadržavanje robe izdat u fiskalnoj 2026. godini.
Posljednjih godina američke vlasti više puta su preduzimale slične mjere protiv kompanija iz različitih zemalja, uključujući i pojedine kineske investicije u Srbiji. Krajem 2025. godine CBP je izdao sličan nalog protiv fabrike guma Linglong u Zrenjaninu, takođe navodeći indicije o prisilnom radu migrantnih radnika.
Pojedine kompanije iz sastava kineske grupacije Zijin i ranije su se našle na američkim listama povezanih sa navodima o prisilnom radu i to u kineskoj pokrajini Sinđang, što je kompanija odbacivala uz tvrdnju da posluje u skladu sa domaćim zakonima i međunarodnim standardima rada.
Naredni koraci
U saopštenju CBP-a nije navedena reakcija kompanije Serbia Zijin Copper na odluku američkih vlasti.
Prema pravilima CBP-a, uvoznici čije pošiljke budu zadržane mogu ih izvesti iz SAD ili uništiti, ali mogu i pokušati da dokažu da roba nije proizvedena korištenjem prisilnog rada.
CBP navodi da informacije o mogućem prisilnom radu prima od državnih institucija, nevladinih organizacija, medija i građana, te da svako ko raspolaže relevantnim podacima može podnijeti prijavu putem portala agencije.
Nezavisne.com
