BRISEL – Evropska unija predstavila je ambiciozan plan reforme željezničkog saobraćaja koji bi mogao potpuno promijeniti način putovanja vozom širom kontinenta.
Kako prenosi portal “Novinite”, Evropska komisija predložila je novi sistem koji bi omogućio kupovinu jedne jedinstvene karte za međunarodna željeznička putovanja kroz više evropskih država i različitih željezničkih operatera.
Nova pravila dio su takozvanog “Passenger Package” paketa reformi, čiji je cilj da međunarodna putovanja vozom postanu jednostavnija, dostupnija i konkurentnija avionskom saobraćaju. Evropski zvaničnici smatraju da sadašnji sistem, u kojem putnici često moraju koristiti više sajtova, aplikacija i pojedinačnih karata za jedno putovanje, predstavlja jednu od najvećih prepreka razvoju željezničkog saobraćaja u Evropi.
Jedna rezervacija za više država i kompanija
Prema prijedlogu Evropske komisije, putnici bi ubuduće mogli rezervisati kompletnu rutu kroz više država putem jedne platforme i jedne transakcije, čak i kada u putovanju učestvuje više različitih željezničkih operatera. To bi značilo da putovanje, na primjer, od Pariza do Beča ili Berlina više ne bi zahtijevalo zasebne karte i komplikovano kombinovanje nacionalnih sistema rezervacija.
Evropski komesar za transport Apostolos Cicikostas opisao je sadašnji sistem kao “noćnu moru” za putnike na dugim međunarodnim relacijama. “Avio-saobraćaj je jednostavan – pretražite, uporedite i rezervišete za nekoliko minuta. Putnici u željezničkom saobraćaju zaslužuju isto iskustvo”, poručili su evropski zvaničnici prilikom predstavljanja reforme.
Veća prava putnika kod kašnjenja i propuštenih veza
Jedna od najvažnijih promjena odnosi se na prava putnika u slučaju kašnjenja ili propuštenih konekcija. Trenutno putnici koji koriste odvojene karte kod različitih kompanija često ostaju bez zaštite ako zakasne na naredni voz zbog prethodnog kašnjenja. Novi sistem trebalo bi da uvede jedinstvena pravila zaštite za cijelo putovanje.
To znači da bi putnici imali pravo na alternativni prevoz ili nastavak putovanja bez dodatnih troškova čak i kada se ruta sastoji od više operatera i država. Evropska komisija smatra da bi upravo ta sigurnost mogla podstaći veći broj ljudi da koriste voz umjesto kratkih avionskih letova.
Nacionalne željeznice moraće prikazivati konkurenciju
Prema novim pravilima, veliki nacionalni željeznički operateri poput njemačkog Deutsche Bahna, francuskog SNCF-a ili španskog Renfea morali bi otvoriti svoje digitalne platforme konkurentskim kompanijama i prikazivati njihove linije i cijene. Cilj je povećanje konkurencije i lakše poređenje ponuda za putnike.
Ovaj dio reforme izazvao je podijeljene reakcije u željezničkoj industriji. Platforme za rezervaciju putovanja poput Omija podržale su promjene, navodeći da će one konačno omogućiti “pravi evropski sistem rezervacija”.
Kritike: Bez infrastrukture nema koristi
Ipak, dio željezničkog sektora upozorava da pojednostavljivanje prodaje karata neće riješiti ključne probleme evropske željeznice. Alberto Macola iz organizacije CER, koja predstavlja evropske željezničke operatere, poručio je da je infrastruktura mnogo veći problem od same prodaje karata. “Ako nemate infrastrukturu, prodaja karata ima veoma ograničenu korist”, rekao je on.
Stručnjaci navode da Evropa i dalje ima ozbiljne probleme sa različitim signalnim sistemima, sporim prekograničnim vezama i nedovoljno razvijenim brzim prugama između pojedinih država. Uprkos tome, Evropska komisija vjeruje da bi digitalno povezivanje sistema predstavljalo veliki korak ka stvaranju jedinstvenog evropskog željezničkog tržišta.
Dio šire evropske klimatske strategije
Reforma željezničkog saobraćaja dio je šire strategije Evropske unije za smanjenje emisije štetnih gasova i smanjenje zavisnosti od avionskog i drumskog transporta. Evropska komisija posljednjih godina snažno promoviše željeznički saobraćaj kao ekološki prihvatljiviju alternativu kratkim letovima.
Prema podacima organizacije Transport & Environment, veliki broj međunarodnih željezničkih ruta u Evropi trenutno nije moguće rezervisati kroz jednu jedinstvenu kupovinu, što ozbiljno smanjuje konkurentnost vozova u odnosu na avione.
Putnici godinama čekaju ovakav sistem
Ideja jedinstvene evropske željezničke karte postoji već godinama i više puta je bila dio političkih obećanja Evropske komisije i Ursule fon der Lajen. Međutim, složenost nacionalnih sistema i otpor pojedinih željezničkih kompanija do sada su usporavali realizaciju projekta.
Ako reforma bude usvojena, željezničke kompanije imaće godinu dana da prilagode svoje digitalne platforme novim pravilima. Evropski zvaničnici vjeruju da bi to moglo označiti početak potpuno nove ere međunarodnog putovanja vozom kroz Evropu – jednostavnije, sigurnije i mnogo pristupačnije za milione putnika.
