SARAJEVO – U BiH iz godine u godinu raste zaduživanje građana, privrede i javnog sektora, a kreditna aktivnost bankarskog sistema bilježi brži rast od deviznih rezervi, što ukazuje da se sve veći dio ekonomije finansira putem kredita, a ne iz sopstvenih prihoda.
- Ukupni krediti u BiH za godinu dana porasli su sa 27,02 na 30,53 milijarde KM, što predstavlja rast od oko 13 odsto.
- Kreditna aktivnost bankarskog sektora raste brže od deviznih rezervi Centralne banke BiH, koje su u istom periodu povećane za 8,1 odsto.
- Najviše su se zadužili građani, čiji su krediti veći za 1,71 milijardu KM, dok su značajan rast zabilježile i kompanije i javne institucije.
- Prema podacima, prosječna kreditna zaduženost po stanovniku dostiže oko 5.400 KM, a ekonomisti upozoravaju da se sve više troškova života finansira putem kredita.
Ovo proizilazi iz najnovijih podataka Centralne banke BiH. Za godinu dana ukupni krediti domaćim sektorima povećani su sa 27,02 na 30,53 milijarde maraka, što predstavlja rast od više od 3,5 milijardi, odnosno oko 13 odsto. U istom periodu devizne rezerve Centralne banke BiH porasle su sa 16,93 na 18,31 milijardu maraka, što je povećanje od 1,38 milijardi ili 8,1 odsto. Taj odnos jasno pokazuje da kreditna ekspanzija nadmašuje rast finansijskog oslonca sistema.
Samo u maju krediti su porasli za 531,7 miliona, čime je ukupna kreditna masa dostigla rekordnih 30,53 milijarde maraka. Istovremeno, devizne rezerve su zabilježile minimalan mjesečni rast. Ovaj disbalans dodatno potvrđuje kontinuiranu dominaciju kreditne aktivnosti u odnosu na sporiji rast rezervi.
Najveći dio novog zaduživanja i dalje se odnosi na stanovništvo. Krediti građanima u maju su povećani za 182,1 milion maraka, dok je na godišnjem nivou njihov dug veći za 1,71 milijardu ili 12,7 odsto. U poređenju sa prethodnim periodom, jasno je da je tempo zaduživanja domaćinstava dodatno ubrzan, uz sve veće oslanjanje na kreditno finansiranje tekuće potrošnje i stambenih potreba.
Snažan rast bilježe i privatna preduzeća, čija je kreditna izloženost veća za 1,1 milijardu maraka ili 9,9 odsto u odnosu na prošlu godinu. Kompanije i dalje u značajnoj mjeri koriste bankarske kredite kao ključni izvor finansiranja poslovanja i investicija, što ukazuje na strukturnu zavisnost realnog sektora od bankarskog finansiranja.
Ipak, najizraženiji rast zabilježen je kod vladinih institucija. Njihovo zaduživanje u odnosu na prošlu godinu veće je za 510,5 miliona maraka, odnosno čak 37 odsto, što ukazuje na pojačane potrebe javnog sektora za finansiranjem budžetskih obaveza i projekata, ali i na sve veće oslanjanje na kreditne izvore u javnim finansijama.
Jedino su nefinansijska javna preduzeća zabilježila blagi pad kreditne zaduženosti u maju.
Podaci Centralne banke BiH pokazuju da potražnja za kreditima ne jenjava. Kreditna ekspanzija nastavlja da nadmašuje rast deviznih rezervi, uz posebno izraženu dinamiku u sektoru stanovništva, privatnih kompanija i javnih institucija. Ako se uzme u obzir procjena da u BiH živi između 2,8 i tri miliona stanovnika, proizilazi da prosječna kreditna zaduženost po stanovniku ide i do 5.400 maraka. Međutim, ako se uzme u obzir da je aktivno zaduženo između 35 i 45 odsto stanovništva, prosječan dug po korisniku kredita kreće se između 12.000 i 15.000 maraka.
Ekonomisti upozoravaju da ubrzano zaduživanje stanovništva ukazuje na rast tražnje za stambenim i gotovinskim kreditima, ali i sve češće finansiranje tekuće potrošnje putem kredita, odnosno da život na rate postaje gotovo nemoguć.
Ekspanzija
Kreditna aktivnost građana u BiH u posljednjih pet godina bilježi snažan rast i sa oko 12 milijardi KM u 2021. godini dolazi na približno 18 milijardi KM u 2026. godini, što predstavlja povećanje od oko šest milijardi, odnosno oko 50 odsto rasta. Najveći dio tog rasta odnosi se na stambene i gotovinske kredite, što pokazuje da građani sve češće koriste zaduživanje za finansiranje i tekuće potrošnje i kupovine nekretnina.
GlasSrpske
