U našem radu Pravednici II svjetskog rata- Muftija Kurt, spomenuli smo starog tuzlanskog protu Đorđa Jovanovića i njegovo prijateljstvo sa muftijom Kurtom koje je dovelo do toga da je on, uz saglasnost porodice, svojom rukom spustio njegov tabut na posljednje počivalište na tuzlanskom groblju. Srpsko prosvjetno i kulturno društvo “Prosvjeta” Tuzla je 3. januara 2025.godine organizovalo “Veče sjećanja” na muftiju Kurta i protu Jovanovića, povodom 145 godina od rođenja muftije Muhameda Ševketa Kurta, 115 godina od rođenja i 40 godina od smrti prote Đorđa Jovanovića
Ko je uopšte tuzlanski proto Đorđe Jovanović?
Đorđe Jovanović je rođen 23. septembra 1909. godine u selu Priboj, porijeklom iz svešteničke porodice, gdje se već djed Tešo pripremao se za sveštenički poziv u manastiru Tavna. Tešin sin Jovo po završetku Bogoslovije i rukopoloženju naslijedio je očevu parohiju, a za vrijeme I svjetskog rata, kao taoc, zatočen je u žandarmerijskoj stanici u Loparama. Puštali su ga, pod stražom, ponekad, da obavi neki crkveni obred i vraćali u stanicu- umro je mlad, 1919. godine. Njegov sin Đorđe je stekao uslove da primi stipendiju za Bogosloviju u Sarajevu, a po završetku škole, postavljen je za sveštenika u Skugriću, a potom u Priboju, gdje mu je i otac službovao. Zapamćen je kao veliki dobrotvor jer je svoju svešteničku platu svakog mjeseca davao u fond za izgradnju ambulante i veterinarske stanice u Priboju dok je sebe i svoju porodicu izdržavao od novca koji je dobijao od parohijana za krštenja, vjenčanja i sahrane.
Početkom Drugog svjetskog rata, Đorđe Jovanović je sa porodicom bio zatvoren u ustaški logor „Caprag“ kraj Siska, a nakon par mjeseci protjerani su u Srbiju. U avgustu 1942. godine, prilikom povratka u Bosnu, Đorđa su uhvatili Nijemci i poslali u zatvor u Loznici, a potom u zatvor u Beogradu. U logor Mathauzen je prebačen 14. oktobra 1942. godine gdje je ostao do 9. januara 1943. godine kada je poslat u zloglasni logor Dahau pokraj Minhena. Zahvaljujući fizičkoj snazi i odličnoj kondiciji, živ je dočekao 9. april 1945, godine, dan oslobođenja logora od strane američkih trupa. I protina supruga Višnja je dugo zbog njega bila zatočenik logora Banjica gdje je mučena, kako je polumrtva ležala i molila se Bogu; jedan od njemačkih stražara je čuo i rekao da se ova žena moli Bogu, ona ne može biti komunista, pa je puštena. Nakon završetka rata, pop Đorđe se sa porodicom seli u Tuzlu, gdje nastavlja da obavlja svešteničku službu do odlaska u penziju 1968. godine. Ostalo je zapisano da je digao glas protiv četničkog terora i pokrštavanja muslimanske djece u Semberiji, te da je spriječio pokolj u Teočaku, pripreman od strane lokalnih četničkih jedinica.
Slobodno vrijeme je provodio družeći se sa svojim prijateljima, najviše sa poznatim tuzlanskim doktorom Mustafom Šehovićem, preminuo je17. marta 1984. godine. Sahrani je prisustvovao veliki broj Tuzlaka, a ispunjena je želja sinova muftije Kurta da oni iz crkve iznesu i dijelom puta nose kovčeg preminulog prote-sahranjen je na groblju Trnovac.
Vera Mujbegović u svojoj knjizi sjećanja (“Tuzla moje mladosti”) navodi:
„Starog popa Jovanovića čija su deca bila već odrasli i oženjeni ljudi, malo se sećam. Pamtim njihovu kuću na putu ka Banji – niska starinska bosanska kuća sa crnim krovom. Njegovi sinovi bili su pop Đorđo, legendarni tuzlanski sveštenik-partizan, pa Drago – fotograf, oženjen Marom, Hrvaticom, poginuo u NOB-u, Boro inžinjer u Kreki sa ženom Janjom koja nam je predavala nemački u Gimnaziji, najmlađi Tošo, student prava koji će umreti krajem 1944. kao komesar Tuzlanskog odreda, i još dva sina koji su poginuli u NOV-u. Ćerka Seja, diplomirani pravnik, udala se kasnije za profesora Slavka Mićanovića.“
Topao nekrolog nakon protine smrti objavio je u listu “Front Slobode” 1984.godine, njegov prijatelj prof.dr Mustafa Šehović (1920-2004.), učesnik NOR-a po kome se danas zove tuzlanski Dom zdravlja, a publicist Fatmir Alispahić je u svom Defteru iz januara 2025.godine podsjetio na 40 godina od smrti tuzlanskog “Crvenog prote”.
Pravednost ostaje – pravdenici se pamte!
Brčko, maj 2026.g.
Milomir Čodo/Dževad Drino
