Uprkos inflaciji, rastu troškova života i nestabilnim globalnim prilikama građani Srpske su za samo godinu “podebljali” račune u bankama za gotovo milijardu maraka, pa su depoziti stanovništva dostigli rekordnih šest milijardi KM.
Prema podacima Agencije za bankarstvo Republike Srpske, bankarski sektor nastavio je rast i u prvom kvartalu ove godine, a najveći skok zabilježen je upravo kod depozita stanovništva, koji su sa 5,1 milijardu KM na kraju marta prošle godine porasli na šest milijardi maraka u istom periodu ove godine. Od tog iznosa, tri milijarde KM, odnosno 50 odsto, odnosi se na štednju fizičkih lica. Godinu ranije štednja građana iznosila je 2,7 milijardi KM i činila je 53 odsto ukupnih depozita stanovništva.
Rast je zabilježen i kod depozita pravnih lica, koji su sa 3,3 milijarde KM povećani na 3,5 milijardi maraka. Od ukupnih depozita pravnih lica, 1,6 milijardi KM ili 46 odsto odnosi se na depozite privatnih društava, dok je u istom periodu prošle godine taj udio iznosio 48 odsto. Podaci pokazuju da je uprkos nestabilnim međunarodnim prilikama i rastu troškova života nastavljen priliv novca u banke, što ukazuje na zadržano povjerenje građana i privrede u domaći bankarski sistem.
Građani nemaju mnogo alternativa
Istovremeno, banke u Srpskoj nastavile su da bilježe rast profitabilnosti. Ostvarena neto dobit bankarskog sektora na kraju marta ove godine dostigla je 68 miliona KM, što je za devet miliona maraka više u odnosu na isti period lani.
Ekonomista Marko Đogo ocijenio je za “Glas” da je snažan rast depozita u bankama posljedica kombinacije nominalnog rasta plata, inflacije, ali i činjenice da građani u Srpskoj praktično nemaju razvijene alternative za ulaganje novca. On je istakao da je finansijski sistem u BiH i dalje izrazito bankocentričan, dok tržište kapitala za većinu građana ostaje “špansko selo”.
– Kod nas praktično ne postoji razvijena alternativa bankama. Mikrokreditne organizacije nisu depozitne institucije, osiguravajuće kuće funkcionišu na drugi način, a tržište kapitala građani ne doživljavaju kao lako dostupnu opciju za ulaganje štednje. Zbog toga novac uglavnom ostaje u bankama ili se ulaže u nekretnine – rekao je Đogo.
On smatra da je Srpska propustila priliku da kroz nacionalne obveznice ponudi građanima sigurniju i isplativiju alternativu klasičnoj štednji.
– Građanima bi bilo mnogo isplativije da višak novca plasiraju u nacionalne obveznice uz kamatu od tri do četiri odsto, nego da sredstva drže na računima uz minimalne kamate. To bi bilo povoljnije i za domaću ekonomiju, jer je uvijek bolje da se država zadužuje kod vlastitih građana nego u inostranstvu – istakao je Đogo.
Nekretnine i dalje sigurna luka
Govoreći o rastu depozita, on je naveo da je to dio “prirodnog ekonomskog procesa”, jer su u posljednjih nekoliko godina rasle i plate i ukupan obim ekonomije.
– Imali smo značajan nominalni rast plata, ali i rast BDP-a. Kako raste ekonomija, tako raste i štednja. Međutim, najveći dio tih sredstava nije dugoročno oročena štednja, već depoziti po viđenju koji služe za tekuće transakcije – kazao je Đogo.
On dodaje da je iznenađujuće to što građani, uprkos globalnim ekonomskim i političkim nestabilnostima, ne povlače novac iz banaka.
– Očigledno je da su građani kod nas oguglali na svjetske krize i neizvjesnosti. U drugim zemljama se u takvim okolnostima često povlači štednja, dok kod nas depoziti nastavljaju da rastu – naveo je Đogo.
Kada je riječ o ulaganju u nekretnine, Đogo ističe da su stanovi i dalje jedina ozbiljnija alternativa bankama, posebno u uslovima inflacije.
– Tokom 2022. i 2023. godine cijene nekretnina u Srpskoj rasle su i do 57 odsto, a istovremeno je rastao i broj kupoprodaja. Sada se tržište donekle stabilizovalo, ali građani i dalje nekretnine vide kao način očuvanja vrijednosti novca – rekao je on.
Prema njegovoj procjeni, ako ne bude većih poremećaja koji bi uzdrmali povjerenje javnosti, depoziti u bankama do kraja godine mogli bi nastaviti da rastu po stopi od osam do devet odsto.
Krediti
Rast je, kako je navedeno u kvartalnom izvještaju Agencije za bankarstvo RS, nastavljen i kod kreditne aktivnosti. Bruto krediti su dostigli 7,5 milijardi KM i veći su za 179 miliona maraka, odnosno 2,4 odsto u odnosu na isti period prošle godine. Struktura kreditnog portfelja pokazuje gotovo izjednačen odnos zaduženosti stanovništva i privrede, pa se 51 odsto kredita odnosi na građane, a 49 odsto na privredne subjekte. Jedan od najvažnijih pokazatelja stabilnosti bankarskog sistema, stopa nekvalitetnih kredita (NPL), nastavila je da pada. Učešće loših kredita smanjeno je sa tri na 2,8 odsto, pri čemu kod stanovništva iznosi 2,4 odsto, a kod privrede 3,2 odsto.
Info Bijeljina
